မူဆယ္--ေက်ာက္ျဖူ ရထားလမ္း

ျမန္မာႏုိင္ငံအတြက္ အလုပ္အကုိင္ အခြင့္အလမ္းႏွင့္ အက်ိဳးေက်းဇူးမ်ားစြာ ရရွိႏုိင္သည္ဆုိေသာ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏံွမႈ ကုန္က်စရိတ္ ေဒၚလာ ၂၀ ဘီလီယံ(ေဒၚလာသန္းႏွစ္ေသာင္း) ရွိသည့္ မူဆယ္-ေက်ာက္ျဖဴ (တရုတ္-ျမန္မာ) အျမန္လွ်ပ္စစ္ရထားလမ္း ေဖာက္လုပ္ရန္ ႏွစ္ႏုိင္ငံမွ တာဝန္ရွိသူမ်ား ေဆြးေႏြးညိႇႏိႈင္းေနၿပီျဖစ္ေၾကာင္း သတင္း ရရွိသည္။ ထုိစီမံကိန္းအတြက္ ျမန္မာႏိုင္ငံအေနျဖင့္ မနစ္နာရဘဲ အသာစီးရရွိေစရန္အတြက္ အေသးစိတ္ ညိႇႏိႈင္း ေဆြးေႏြးေနေၾကာင္း ရထားပို႔ေဆာင္ေရးဝန္ႀကီးဌာန ျပည္ေထာင္စုဝန္ႀကီး ဦးေအာင္မင္းက ေျပာသည္။ သို႔ေသာ္ ထုိစီမံကိန္းအတြက္ အၿပီးသတ္ သေဘာတူစာခ်ဳပ္ ခ်ဳပ္ဆုိႏိုင္ရန္ ျမန္မာႏိုင္ငံရွိ ေျမယာဥပေဒႏွင့္ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈ ဥပေဒကို ျပင္ဆင္ရန္လိုၿပီး လက္ရွိ က်င္းပေနေသာ လႊတ္ေတာ္မွ အဆုိပါ ဥပေဒမ်ားကို ျပင္ဆင္ျပ႒ာန္းႏိုင္ရန္ ေမွ်ာ္လင့္ေၾကာင္းလည္း ၄င္းကဆက္လက္ ေျပာသည္။ လက္ရွိတြင္ အေနာက္ႏိုင္ငံမ်ားမွ ကုန္စည္မ်ားကို တရုတ္ႏုိင္ငံက ပင္လယ္ကူးသေဘာၤမ်ားမွ တစ္ဆင့္ မလကၠာ ေရလက္ၾကားကို ျဖတ္ေက်ာ္၍ သယ္ေဆာင္ေနရျခင္း ျဖစ္သည္။ ထုိေရလမ္းေၾကာင္းမွာ က်ဥ္းလြန္းၿပီး လံုၿခံဳေရး အေျခအေနမ်ားေၾကာင့္ ၎တုိ႔၏ အိႏိၵယအပါအဝင္ အေနာက္အာရွႏုိင္ငံမ်ားႏွင့္ ကုန္သြယ္ေရး လမ္းေၾကာင္းကို ထားဝယ္မွ တစ္ဆင့္ ျမန္မာႏုိင္ငံကိုျဖတ္၍ အသံုးျပဳရန္ လုိလားေနၾကျခင္းျဖစ္သည္။ ထုိရထားလမ္း ေဖာက္လုပ္ရာတြင္ လမ္းေဘး ဝဲယာရွိ ေနအိမ္ႏွင့္ ယာေျမမ်ားရွိပါက နစ္နာမႈ မရွိေအာင္ မည္သို႔ ျပဳလုပ္ရန္ အစီအစဥ္ရွိပါသလဲဟု အေမးကို ဦးေအာင္မင္းက “ျမန္မာႏုိင္ငံသားေတြ မနစ္နာေအာင္ စိစစ္ေနတယ္။ ညိႇႏိႈင္းတာေတြ လုပ္ေနတယ္။ စည္ကမ္းခ်က္ထဲမွာ ဘာပါလဲဆုိရင္ ေျမသိမ္းထားရင္ ေျမဖုိးေလ်ာ္ရမယ္။ အတတ္ႏိုင္ဆံုး အေဆာက္အအံုေတြ မထိခိုက္ေအာင္ လမ္းေၾကာင္းကို ေရြးထားတာပါ။ ေျမကေတာ့ အကယ္၍ သိမ္းဆည္းရင္ ပိုင္ရွင္မရွိတဲ့ ႏိုင္ငံေတာ္ေျမဆုိလည္း ႏုိင္ငံေတာ္က တန္ဖုိးသတ္မွတ္ၿပီး ရွယ္ယာအျဖစ္ ျပန္ထည့္မယ္။ ေျမႀကီးကို သိမ္းရင္လည္း တန္ရာတန္ေၾကးနဲ႔ ဝယ္ပါ့မယ္။ သိပ္မၾကာခင္မွာ BOT စာခ်ဳပ္ ခ်ဳပ္ႏိုင္မယ္လုိ႔ ယူဆပါတယ္။ သေဘာတူ လက္မွတ္ေရးထုိးႏုိင္တဲ့ ဒီဇင္ဘာလကုန္မွာ လုပ္ငန္းစမယ္။ ငါးႏွစ္အတြင္း ရထားလမ္း ေပါက္သြားမယ္”ဟု ၎က ရွင္းျပသည္။ ထုိရထားလမ္း ေဖာက္ျဖစ္ပါက ျမန္မာႏုိင္ငံသားမ်ား လုပ္ကိုင္ႏိုင္ေသာ လုပ္ငန္းခြင္အားလံုးကို ျမန္မာလုပ္သားမ်ား ခန္႔အပ္ႏိုင္ရန္ စာခ်ဳပ္တြင္ ထည့္သြင္း ခ်ဳပ္ဆုိသြားမည္ဟု ဆုိသည္။ လွ်ပ္စစ္ရထားမ်ား ေျပးဆြဲမည့္ လမ္းက်ယ္အမ်ိဳးအစား ျဖစ္ၿပီး၊ ကုန္ခ်ိန္ တန္ေလးေထာင္ သယ္ေဆာင္ႏိုင္ေသာ ရထားမ်ား ေျပးဆြဲမည္ဟု ဆုိသည္။ ထုိရထားမ်ားမွာ တစ္နာရီလွ်င္ ၁၂၅ မုိင္(၂၀၀ကီလုိမီတာ) ႏႈန္း ေျပးဆြဲႏုိင္ေသာ လွ်ပ္စစ္ရထားမ်ား ျဖစ္သည္။ ေရႊလီအေရွ႕ဘူတာႏွင့္ မူဆယ္ဘူတာ အၾကားတြင္ နယ္စပ္ စစ္ေဆးေရး စခန္းမ်ား ထားရွိမည္ျဖစ္သည္။ ရထားလမ္း ျဖတ္သန္းသြားမည့္ ေဒသမ်ားမွာ မူဆယ္၊ လားရိႈး၊ မႏၲေလး၊ မေကြး၊ မင္းဘူး၊ အမ္း၊ ေက်ာက္ျဖဴ စေသာ ေဒသမ်ားျဖစ္ေၾကာင္း ၂၀၁၁ ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာ ၁ ရက္ေန႔ထုတ္ 7 Day News ဂ်ာနယ္တြင္ ေဖာ္ျပထားပါသည္။

အစိမ္းေရာင္ရြာတည္မည္အစိုးရ

ရာသီဥတုႏွင့္ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ဆုိင္ရာမ်ားကို ႏိုင္ငံတုိင္း စဥ္ဆက္မျပတ္ လုပ္ေဆာင္လာမႈႏွင့္အတူ ျမန္မာႏုိင္ငံ၏ ပထမဦးဆံုး ျဖစ္လာမည့္ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရး စံျပရြာ (Green Village) ကို ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ အနီးတစ္ဝိုက္တြင္ တည္ေထာင္သြားရန္ စီစဥ္ေနၿပီျဖစ္ေၾကာင္း သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ႏွင့္ မုိးေလဝသပညာရွင္ ေဒါက္တာထြန္းလြင္က ၂၃-၈-၂၀၁၁ ရက္တြင္ ေျပာၾကားသည္။ အဆုိပါ ကိစၥအတြက္ NGO အဖြဲ႕အစည္းတစ္ခု ျဖစ္ေသာ Green Development Green Growth (GDGG) အဖြဲ႕ကို ျမန္မာႏုိင္ငံမွ ပညာရွင္ ၁၀ ဦး ပါဝင္ တည္ေထာင္ၿပီး လုပ္ေဆာင္သြားၾကမည္ျဖစ္ကာ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ႏွင့္ မုိးေလဝသ ပညာရွင္ ေဒါက္တာထြန္းလြင္၊ သစ္ေတာသစ္ပင္ပညာရွင္ ဦးအုန္း(FREDA)၊ ဦးသိန္းထြန္း၊ ေဒါက္တာ ခင္ေမာင္လြင္ႏွင့္ အစုိးရအၿငိမ္းစား အရာရွိႀကီးမ်ား ပါဝင္ၾကေၾကာင္း သိရသည္။ အစိမ္းေရာင္ရြာ တည္ေဆာက္ေရးအတြက္ ယင္းတုိ႔အဖြဲ႕က သီအုိရီအပိုင္းျဖင့္ စမ္းသပ္ၿပီးစီးၾကၿပီဟု သိရွိရကာ ေအာက္တုိဘာလ အတြင္း၌ ျပည္တြင္းျပည္ပမွ ပညာရွင္မ်ားႏွင့္ ေဆြးေႏြးပြဲတစ္ရပ္ က်င္းပျပဳလုပ္သြားမည္ ျဖစ္ေၾကာင္း၊ လက္ရွိတြင္ အဖြဲ႕ဝင္ ၁၀ ဦး ထည့္ဝင္သည့္ ရန္ပံုေငြျဖင့္ အသင္းကို စတင္လည္ပတ္ေနၿပီျဖစ္ကာ NGO ဆန္ဆန္ျဖင့္ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ အက်ိဳးျပဳလုပ္သြားမည္ ျဖစ္သည့္အျပင္ အစိမ္းေရာင္ရြာအတြက္ ေနရာကို တိက်စြာ မသတ္မွတ္ရေသးဘဲ ဆက္စပ္သတင္းမ်ားအရ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕အတြက္ လည္းကူးၿမိဳ႕နယ္ အတြင္း ရန္ကုန္-ေနျပည္ေတာ္-မႏၲေလး အျမန္လမ္းမႀကီးတစ္ေလွ်ာက္ ျဖစ္ႏိုင္ေၾကာင္း ၂၀၁၁ ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာ ၁ ရက္ေန႔ထုတ္ ျပည္ျမန္မာ ဂ်ာနယ္တြင္ ေဖာ္ျပထားပါသည္။

 

ေနျပည္ေတာ္ကဒီမိုကေရစီေန့

ၾကာသပေတးေန႔တြင္ က်ေရာက္မည့္ ယခုႏွစ္အတြက္ အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာ ဒီမုိကေရစီေန႔ အခမ္းအနားကို ေနျပည္ေတာ္တြင္ က်င္းပရန္ အစုိးရက ျပင္ဆင္ေနျခင္းကုိ အမ်ိဳးသား ဒီမုိကေရစီ အဖြဲ႔ခ်ဳပ္က ႀကိဳဆုိလုိက္သည္။

“ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ဘယ္တုန္းကမွ မက်င္းပခဲ့ဘူးတဲ့ ဒီမုိကေရစီေန႔ ဆုိတာကို ပထမဆံုး က်င္းပတာ ျဖစ္တယ္။ ဒါဟာ ေကာင္းတဲ့ လကၡဏာလုိ႔ ေျပာခ်င္ပါတယ္” ဟု အဖြဲ႔ခ်ဳပ္ ေျပာခြင့္ရပုဂၢဳိလ္ ဦးဉာဏ္၀င္းက ဧရာ၀တီကို ေျပာသည္။

အစုိးရက အဖဲြ႔ခ်ဳပ္ကုိ ဖိတ္ၾကားထားျခင္း မရိွေၾကာင္း၊ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကို ဖိတ္ၾကားျခင္း ရိွမရိွ မသိရေၾကာင္း ဦးဉာဏ္၀င္း ေျပာသည္။

ျပည္ပအေျခစုိက္ သတင္းဌာနမ်ားကုိ ဖိတ္ၾကားထားသည္ဟု အစုိးရသတင္းစာတြင္ ယေန႔ ေရးသားထားေသာ္လည္း ျမန္မာသတင္းဌာနမ်ား ပါ၀င္ျခင္း မရိွေပ။

“က်ေနာ္တုိ႔ကိုေတာ့ မဖိတ္ပါဘူး။ ဖိတ္ရင္ေတာ့ သတင္း သြားယူရတာေပါ့ဗ်ာ” ဟု ေနာ္ေ၀ႏိုင္ငံ အေျခစုိက္ ဒီမုိကရက္တစ္ ျမန္မာ့အသံ၏ ထုိင္းႏုိင္ငံဌာနခဲြ တာ၀န္ခံ ကိုတုိးေဇာ္လတ္က ေျပာသည္။

အိႏိၵယအေျခစုိက္ မဇၩိမ သတင္းဌာန၏ ထုိင္းႏိုင္ငံရံုးခြဲ တာ၀န္ခံ ကိုစိန္၀င္းကလည္း “ က်ေနာ္တုိ႔ကို မဖိတ္ပါဘူး။ နယူးေဒလီရံုးကိုလည္း ဖိတ္တယ္ မၾကားရပါဘူး” ဟု ေျပာသည္။

ရန္ကုန္မွ ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ားကိုလည္း ဖိတ္ၾကားမႈ မရွိဟု သိရသည္။

“ဖိတ္စာလည္း မရေသးပါဘူး။ ၾကည့္ရတာ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ေတြနဲ႔ပဲ က်င္းပမယ္ထင္ပါတယ္” ဟု ဒီမုိကရက္တစ္ပါတီ(ျမန္မာႏိုင္ငံ)၏ ေခါင္းေဆာင္ ဦးသုေ၀က ဧရာ၀တီကို ေျပာသည္။

ၾကာသပေတးေန႔ အခမ္းအနားကို ေနျပည္ေတာ္ရိွ လႊတ္ေတာ္အေဆာက္အအံု သဘင္ေဆာင္၌ “ခမ္းနားသိုက္ၿမိဳက္စြာ” က်င္းပမည္ဟု သတင္းစာတြင္ ေဖာ္ျပပါရွိသည္။

အစုိးရ အဖြဲ႔၀င္ ၀န္ႀကီးမ်ား၊ သက္ဆုိင္ရာ ေဒသ အစုိးရ တာ၀န္ရွိသူမ်ား၊ ျမန္မာျပည္ရွိ ကုလသမဂၢ လက္ေအာက္ခံ အဖြဲ႔ မ်ား၊ NGO မ်ား၊ ျပည္တြင္း ျပည္ပ သတင္းေထာက္မ်ားကုိလည္း ဖိတ္ၾကားထားသည္ဟု ဆုိသည္။

အစုိးရသစ္က ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ အေျခခံဥပေဒႏွင့္အညီ စည္းကမ္း ျပည့္၀သည့္ ဒီမုိကေရစီ ႏိုင္ငံ တည္ေဆာက္ေနေၾကာင္း၊  ဒီမုိကေရစီက်င့္စဥ္ႏွင့္ အခြင့္အေရးမ်ား ခုိင္မာစြာ ျဖစ္ထြန္း လာေစရန္ ရည္ရြယ္လုပ္ေဆာင္ေၾကာင္း သတင္းစာတြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။

အစုိးရက ႏုိင္ငံေရးအင္အားစုမ်ားကုိလည္း ဒီမုိကေရစီေန႔တြင္ ပါ၀င္ရန္ ဖိတ္ေခၚသင့္ေၾကာင္း ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ရွိ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားေဟာင္း ကိုဟိန္းလတ္က ေျပာသည္။

“တကယ္တမ္း ဒီမုိကေရစီကိုေဖာ္ေဆာင္ၿပီး ျပည္သူ တရပ္လံုးရဲ႕ အက်ိဳးစီးပြားကို ေဆာင္ၾကဥ္းေပးဖုိ႔ ရည္ရြယ္ လုပ္ ေဆာင္ေနတဲ့ ျပည္သူ႔အစိုးရဆုိရင္ ဒီမုိကေရစီအေရး ဦးေဆာင္လႈပ္ရွားေနၾကတဲ့  ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္လုိ ပုဂၢိဳလ္ ေတြအျပင္ အက်ဥ္းေထာင္ထဲက ၈၈ မ်ိဳးဆက္ ေက်ာင္းသားေခါင္းေဆာင္ေတြ၊ ဒီမုိကေရစီအင္အားစုေတြ အားလံုးပါ ဖိတ္ေခၚၿပီး က်င္းပသင့္တာ” ဟု ကိုဟိန္းလတ္က ေျပာသည္။

ႏွစ္စဥ္ စက္္တင္ဘာလ ၁၅ ရက္ေန႔ကုိ ႏုိင္ငံတကာ ဒီမုိကေရစီေန႔အျဖစ္ သတ္မွတ္ရန္ ၂၀၀၇ ခုႏွစ္ ကုလသမဂၢ အေထြေထြညီလာခံက ဆုံးျဖတ္ခ့ဲျခင္းျဖစ္သည္။

NLD ရံုးခ်ဳပ္တြင္လည္း ဒီမုိကေရစီေန႔ က်င္းပရန္ ယမန္ေန႔က ဗဟုိ အလုပ္အမႈေဆာင္ အစည္းအေ၀းတြင္ ဆံုးျဖတ္ခဲ့ေၾကာင္း၊ ပါတီ ေခါင္းေဆာင္ တဦးျဖစ္သူ ဦးတင္ဦး မိန္႔ခြန္းေျပာမည္ျဖစ္ေၾကာင္း  ဦးဉာဏ္၀င္းက ေျပာသည္။

“ႏုိင္ငံေရးနယ္ပယ္က လူေတြေရာ ၊သံတမန္ေတြေရာ စိတ္၀င္စားသူေတြေရာကို ဖိတ္ၾကားမွာ ျဖစ္ပါတယ္” ဟု ဦးဉာဏ္၀င္းက ေျပာသည္။

ျမန္မာနိုင္ငံ၏ဥပေဒ

ရန္ကုန္ၿမိဳ႕တြင္ ၂၀၁၀ ျပည့္ႏွစ္ သႀကၤန္ ကာလအတြင္း X2O ေရကစားမ႑ပ္ ဗံုးေပါက္ကြဲမႈ၌ ဓာတ္ပံု႐ိုက္ကူး မႈေၾကာင့္ ထိန္းသိမ္းခံရသူ ကိုစည္သူေဇယ်ကို ရန္ကုန္အေရွ႕ပိုင္းခ႐ိုင္ တရား႐ံုးက ထပ္တိုးျပစ္ဒဏ္ ၁၀ ႏွစ္ ယေန႔ ခ်မွတ္လိုက္သည္။

ကိုစည္သူေဇယ်ႏွင့္ ဖခင္ျဖစ္သူ ဦးေဇယ် (ဓာတ္ပံု )

ကိုစည္သူေဇယ်သည္ ၿပီးခဲ့သည့္ ေဖေဖာ္၀ါရီလက မတရားအသင္းဆက္သြယ္မႈ၊ တရားမ၀င္ နယ္စပ္ျဖတ္ေက်ာ္မႈတို႔ျဖင့္ ေထာင္ဒဏ္ ၈ ႏွစ္ ခ်မွတ္ခံရၿပီးျဖစ္ရာ ယခုထပ္မံ ခ်မွတ္လိုက္သည့္ အီလက္ထေရာနစ္ပုဒ္မ ျပစ္ဒဏ္အပါအ၀င္ စုစုေပါင္း ေထာင္ဒဏ္ ၁၈ ႏွစ္ က်ခံရမည္ျဖစ္သည္။

“စုစုေပါင္း ၁၈ ႏွစ္ က်သြားတယ္ဗ်ာ။ ေလာေလာဆယ္ေတာ့ အင္းစိန္ေထာင္မွာပဲ။ က်ေနာ္တို႔ကေတာ့ ဥပေဒေၾကာင္းအရ အယူခံထပ္တက္ဖို႔ လုပ္ေနတယ္” ဟု ကိုစည္သူေဇယ်၏ ဦးေလးျဖစ္သူက ဧရာဝတီသို႔ ေျပာသည္။

X2O ေရကစားမ႑ပ္ ဗံုးေပါက္ကြဲမႈႏွင့္ ပတ္သက္၍ သံသယျဖင့္ ကိုစည္သူေဇယ်ႏွင့္ ဖခင္ျဖစ္သူ ဦးေဇယ် (စာေရးဆရာ သားႀကီးေမာင္ေဇယ်) တို႔ ထိန္းသိမ္းခံခဲ့ရၿပီး ၂၀၁၁ ေဖေဖာ္၀ါရီလတြင္ ဦးေဇယ်ကို မတရားအသင္းဆက္သြယ္မႈ၊ တရားမ၀င္ နယ္စပ္ျဖတ္ေက်ာ္မႈ၊ အီလက္ထေရာနစ္ပုဒ္မမ်ားျဖင့္ ေထာင္ဒဏ္ ၁၃ ႏွစ္ ခ်မွတ္ခဲ့သည္။ ဦးေဇယ်သည္ ယခုအခါ ရွမ္းျပည္နယ္ရွိ သီေပါေထာင္တြင္ အက်ဥ္းက်ခံေနရသည္။

၁၀ ဦးေသဆံုး၍ ၁၇၀ ေက်ာ္ ဒဏ္ရာရရွိေၾကာင္း အစိုးရက ထုတ္ျပန္ခဲ့သည့္ အဆိုပါ သၾကၤန္အတက္ေန႔ ဗံုးကြဲမႈေၾကာင့္ ဖမ္းဆီးခံရသူမ်ားတြင္ ကိုစည္သူေဇယ်၊ ဦးေဇယ်တို႔အျပင္ ကိုဘိုဘိုသိန္းႏွင့္ အင္ဂ်င္နီယာတဦးျဖစ္သူ ကိုၿဖိဳးေ၀ေအာင္ စသူတို႔လည္း ပါ၀င္သည္။

ကုိဘုိဘုိသိန္း အပါအ၀င္ ၅ ဦးကို ၿပီးခဲ့သည့္ ေဖေဖာ္ဝါရီလအတြင္း ကမာ႐ြတ္ၿမိဳ႕နယ္ႏွင့္ အလုံၿမိဳ႕နယ္ တရား႐ုံးတို႔က ေထာင္ဒဏ္ ၂ ႏွစ္မွ ၁၁ ႏွစ္အထိ ခ်မွတ္ခဲ့သည္။

အာဏာပိုင္မ်ားက ကိုၿဖိဳးေ၀ေအာင္ကုိ ဗံုးေပါက္ကြဲမႈတြင္ ပါ၀င္ပတ္သက္သည္ဟု စြဲခ်က္တင္ စစ္ေဆးေနဆဲျဖစ္သည္။

ျမစ္ဆံုေနာက္ဆက္တြဲ

ျမစ္ဆံုဆည္ ေနာက္ဆက္တြဲ ေရးသားသူ- ကိုတင့္ (ဘူမိအင္ဂ်င္နီယာ)၂၀၁၁ ဂၽြန္လ ၁၄ရက္ေန႔က ေတြ႔ျမင္ရတဲ့ ျမစ္ဆံုဆည္ စီမံကိန္း ျမင္ကြင္းတခု(ပုံကို ႏွိပ္ျပီးထပ္မံပံုၾကီး ခ်ဲ႕ၾကည္႔ႏိုင္ပါသည္)ျမစ္ဆံုဆည္ ေနာက္ဆက္တြဲေရးသားသူ- ကိုတင့္ (ဘူမိအင္ဂ်င္နီယာ)EIA အစီရင္ခံစာ ေကာက္ႏႈတ္ခ်က္ျမစ္ဆံုဆည္ႏွင့္ ပတ္သက္ျပီး ေလ့လာထားတဲ့ EIA လို႕ အတိုေခၚတဲ့ Environmental Impact Assessment အစီရင္ခံစာကို ဖတ္ၾကည့္တဲ့အခါ တစ္ခ်ိဳ႕အပိုင္းေတြ မေလ့လာရေသးဘူး ဆိုတာ ေတြ႕ရ သည္။ တရုတ္ဖက္၊ ျမန္မာဖက္ ၂ ဖက္လံုးက ပါဝင္ေဆာင္ရြက္သူေတြရဲ႕ အမည္မ်ားကို ေဖၚျပထားသည္။ အစီရင္ခံစာကို အပိုင္း ၃ ပိုင္းခြဲထားျပီး အပိုင္း (၁)မွာ ဆည္ေဆာက္မယ့္ ေနရာ (EIA မွာ ျပထား တာနဲ႔ ေဆာက္တဲ့ေနရာ နဲနဲကြာပါတယ္။ တမံအူေၾကာင္းကို ေနာက္ပိုင္းမွာ အထက္ကို ေရႊ႔လိုက္ပံုရ တယ္။)၊ ဧရာဝတီျမစ္အေၾကာင္း မိတ္ဆက္နဲ႔ အစိုးရရဲ႕ ပတ္ဝန္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရး မူဝါဒ၊ တရုတ္အစိုးရရဲ႕ ပတ္ဝန္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရး ဥပေဒကို ေဖၚျပထားသည္။ျမန္မာအစိုးရရဲ႕ မူဝါဒက “တိုင္းျပည္ရဲ႕ ၾကြယ္ဝမႈဆိုတာ ထိုတိုင္းျပည္၏ တိုင္းသူျပည္သားမ်ား၊ ယဥ္ေက်းမႈ အေမြအႏွစ္မ်ား၊ သဘာဝဝန္းက်င္ႏွင့္ သဘာဝရင္းျမစ္မ်ား ျဖစ္သည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ သဘာဝ ဝန္းက်င္ဆိုင္ရာ မူဝါဒသည္ ႏိုင္ငံသူႏိုင္ငံသားမ်ား၏ ေကာင္းမြန္ျပည့္ဝေသာ အသက္ရွင္ရပ္တည္ ထူေထာင္ေရးႏွင့္ သဘာဝ ဝန္းက်င္ဆိုင္ရာ ၾကံဆေပါင္းစည္းမႈမ်ားအၾကား ခ်ိန္ညိွႏိုင္ရန္ ျဖစ္သည္။" ႏိုင္ငံတိုင္းသည္ ကိုယ့္ တိုင္းျပည္၏ သဘာဝရင္းျမစ္မ်ားကို တိုင္းျပည္၏ သဘာဝဝန္းက်င္ဆိုင္ရာ မူဝါဒ မ်ားအတိုင္း စီမံခန္႔ခြဲ သံုးစြဲခြင့္ရွိရမည္။ သို႕ေသာ္ အျခားတိုင္းျပည္မ်ား၏ အက်ိဳးအပိုင္းအျခားကို မေက်ာ္ လြန္ေအာင္ အထူး ဂရုျပဳရေပမည္။ လက္ရွိအေျခအေနႏွင့္ အနာဂါတ္မ်ိဳးဆက္အတြက္ သဘာဝရင္းျမစ္ မ်ားကို ထိန္းသိမ္း ေစာင့္ေရွာက္ရန္ ႏို္င္ငံေတာ္ႏွင့္ ႏိုင္ငံသားအားလံုး၏ တာဝန္ျဖစ္သည္။ ထူေထာင္ေရး လုပ္ကိုင္ ေဆာင္ရြက္ရာ၌ သဘာဝဝန္းက်င္ ေစာင့္ေရွာက္ေရးသည္ အျမဲေရွ႕တန္းတင္ထားရမည္။ ” ဒါအျပင္ ျမန္မာျပည္မွာ ထုတ္ျပန္ခဲ့တဲ့ သယံဇာတ စီမံမႈ ဥပေဒေတြကို ျပထားေသးတယ္။ ဒါေပမယ့္ EIA လို႕ေခၚတဲ့ ေဆာက္လုပ္ ေရး လုပ္ငန္းၾကီးမ်ား မလုပ္ခင္ သဘာဝဝန္းက်င္ ထိခိုက္ခံရမႈ ဆန္းစစ္ခ်က္ကို မျဖစ္မေန ေဆာင္ရြက္ ရမည္ဆိုတာကို ျပဌာန္းမထားပါ။တရုတ္အစိုးရ၌လည္း Environmental Protection Law ရွိသည္။ ၁၉၇၉ က ျပဌာန္းထားသည္။ EIA Law ကို တရုတ္အမ်ိဳးသားကြန္ဂရက္တြင္ ၂၀၀၃၌ တင္သြင္းခဲ့သည္။ Article 1 သည္ ရည္ရြယ္ခ်က္ ျဖစ္ျပီး သဘာဝဝန္းက်င္ ထိခိုက္မည့္ တည္ေဆာက္ေရးလုပ္ငန္းမ်ားမွ ကာကြယ္ရန္ဟု ေဖၚျပထားသည္။ Article 2 က ထိခိုက္မႈမွ ကာကြယ္ေရးႏွင့္ မလိုလားအပ္ေသာ ဆိုးက်ိဳးမ်ား နည္းပါး က်ဆင္းေရး တို႔အတြက္ ဆန္းစစ္ ေလ့လာျခင္းႏွင့္ နည္းလမ္းမ်ားရွာေဖြရန္ ျဖစ္သည္။ Article 4 က ပညာရပ္ဆိုင္ရာ စူးစမ္းေလ့လာ မႈမ်ား ေဆာင္ရြက္ရန္၊ Article 5 က လူထုႏွင့္ ပညာရွင္မ်ား ပါဝင္ရန္ တိုက္တြန္းခ်က္၊ Article 17 က ေဆာက္လုပ္ေရး လုပ္ငန္းမ်ားက ပတ္ဝန္းက်င္ထိခိုက္မႈ၊ အက်ိဳးအျမတ္ အစရိွသည့္ ေလ့လာမႈ အစီရင္ခံစာ တင္သြင္းရန္တို႔ ပါဝင္သည္။ျမစ္ဆံုဆည္ဟုသာ ဆိုေသာ္လည္း ကခ်င္ျပည္နယ္အတြင္း ဆည္အတြဲလိုက္ တျပိဳင္နက္ ေဆာက္မည့္ စီမံကိန္း ျဖစ္သည္။ ျမစ္ဆံု၊ လာဆာ၊ ခ်ီေဘြ၊ ရီနမ္၊ ေကာင္းလန္ဖူး၊ ဝူစို႔၊ ပီစာတို႔ျဖစ္သည္။ ဤဆည္မ်ားေၾကာင့္ ေရေနသတၱဝါ၊ ကုန္းေနသတၱဝါႏွင့္ ေက်းငွက္မ်ား ထိခိုက္ေပ်ာက္ဆံုး သြားႏိုင္ပံုကို အက်ဥ္းခ်ဳပ္ ျပထားသည္။ သစ္ေတာမ်ားႏွင္ ေဆးဖက္ဝင္ရွားပါးအဖိုးတန္ေသာ အပင္မ်ား ကုန္းခန္း ေပ်ာက္ဆံုးသြားႏိုင္သည္။ ကခ်င္ေဒသႏွင့္ ယဥ္ေက်းမႈသည္ အဆိုးဆံုး အေျခအေန ေရာက္ေနသည္။ ျမစ္ဆံုဆည္က ထိခိုက္မႈမ်ားသျဖင့္ ဆည္ ၂ ခု ခြဲေဆာက္ရန္ အၾကံျပဳထားသည္။ (မေလ်ာ္ကန္ေသာ အၾကံျပဳခ်က္ ျဖစ္သည္။ ဆိုးက်ိဳး အတူတူပင္ ျဖစ္သည္။)အပိုင္း ၂ ၌ သစ္ရြက္၊ သစ္ခက္ လိပ္ျပာမက်န္ အေကာင္မ်ိဳးစိတ္၊ အပင္မ်ိဳးစိတ္ စံုလင္ေအာင္ ေလ့လာ တင္ျပထားသည္။ စာရင္းမ်ားကို အေသးစိတ္ တင္ျပထားသည္။ အပိုင္း ၃ ၌ ေရေနသတၱဝါမ်ားႏွင့္ ေရ အရည္အေသြး တင္ျပခ်က္မ်ားပါသည္။ ေဘးမဲ့ေတာမ်ားကိုလည္း ေဖၚျပထားသည္။ ေရလႊမ္းခံရမည့္ ေဘးမဲ့ေတာမ်ား ကခ်င္ျပည္နယ္တြင္း၌ ရွိသည္။ သစ္ခုတ္၍ ကုန္ေတာ့မည္။ ထုတ္သမွ်သစ္ တရုတ္ကို ေဈးေပါေပါႏွင့္ ထုတ္သည္။EIA ဆက္ရန္ျမစ္ဆံုလို ဆည္ၾကီးေဆာက္တဲ့အခါ ပတ္ဝန္းက်င္ထိခိုက္မႈ အေတာ္မ်ားႏိုင္သည္။ ေျမဆီလႊာႏွင့္ ေျမ မ်က္ႏွာသြင္ျပင္ ထိခိုက္မႈ၊ ေရစီးေၾကာင္းႏွင့္ ေရထုဝန္းက်င္ထိခိုက္မႈ၊ သက္ရွိ သက္မဲ့ သဘာဝ၊ ေနထိုင္မႈ ႏွင့္ ေဂဟစနစ္ထိခိုက္မႈ လူတို႔ ေနထိုင္ရာ ေပ်ာက္ဆံုးမႈ ေျပာင္းေရႊ႕ေစမႈ၊ အသက္ေမြးဝမ္းေၾကာင္း ထိခိုက္မႈ၊ သစ္ေတာျပဳန္းတီး စသည့္ မ်ားျပားလွေသာ အေၾကာင္းမ်ားကို အထက္ပါ ထူထဲလွေသာ အစီရင္ခံစာက မေဖၚထုတ္ခဲ့ပါ။ အပင္မ်ိဳးစိတ္ အေကာင္မ်ိဳးစိတ္မ်ားသာ ဦးစားေပး ေဖၚျပသျဖင့္ ရုကၡေဗဒႏွင့္ သတၱေဗဒ ပညာရွင္မ်ားသာ ပါဝင္ေသာ အဖြဲ႔ ျဖစ္ပံုရသည္။ဆည္ေဆာက္ေနစဥ္ ႏွင့္ ေရေလွာင္ျပီး ေနာက္ဆက္တြဲ အက်ိဳးဆက္မ်ားကို ေလ့လာတင္ျပရန္ အခ်က္မ်ား က်န္ေနေသးသည္။ ပညာရပ္ သေဘာအရ ေျပာရလွ်င္ ယခု အဖြဲ႕ လုပ္ေဆာင္ထားသည္မွာ Bio Impact Assessment သာျဖစ္ပါသည္။ Soil & Water အေပၚ အနည္းငယ္သာ ထိေတြ႕ထားသည္။ River Basin တစ္ခုလံုးကို အေပၚစီးမွ ျဖစ္ျဖစ္ ျခံဳငံု မသံုးသပ္ပါ။ ရာသီဥတုႏွင့္ ၊ သဘာ၀ေဘး တိ႔ုကို မဖြင့္ဆိုထားပါ။ Social Impact Assessment, Health Impact Assessment, Cultural Impact Assessment မ်ား တိတိပပ မပါပါ။ ျပည္တြင္း တျခား စီမံခ်က္ႀကီးမ်ားမွာ လူမသိသူမသိ ေပမယ့္ လုပ္သြားၾကသည့္ ေလ့လာမႈေတြမွာ ဆိုလွ်င္ ယင္းတို႔သာမက Traffic and Landuse တို႔ကို ပါ ေလ့လာၾကတာ ေတြ႔ထားရပါသည္။ ယခု ေဆာင္းပါးတြင္ အေရးႀကီးေသာ အေၾကာင္းအရာမ်ားကို အက်ဥ္းမွ် ေျပာလိုက္ပါသည္။ဆည္မေဆာက္မီွဆည္ေဆာက္တဲ့အခါ တမံရဲ႕အထက္ ေခ်ာင္းဖ်ား ေျမာင္းဖ်ားက စီးဝင္တဲ့ ေရမွန္သမွ်ကို စုေဆာင္း သိုေလွာင္ထားမွာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ ေရေလွာင္ကန္ အၾကီးစားၾကီး ျဖစ္လာမွာပါ။ အဲဒီေတာ့ လူေနေက်းရြာ လယ္ယာ အိုးအိမ္ အမ်ားအျပား ျမဳပ္မွာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ ေျပာင္းေရႊ႕ေနရာခ်ထားတာေတြ မျဖစ္မေန လုပ္ၾကရပါတယ္။ အဲဒီေတာ့ ေနာက္ဆက္တြဲ အေနနဲ႔ အသက္ေမြး ဝမ္းေၾကာင္းရမႈ အခက္အခဲ၊ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ အခက္အခဲ၊ ကေလးငယ္ေတြ ပညာသင္ၾကား အခက္အခဲ စတဲ့ လူမႈ ဒုကၡေတြ အဲဒီေဒသမွာ ေနသူေတြ ခံၾကရပါတယ္။ တရုတ္ ရုပ္သံမွာ တရုတ္ငတိေတြက စကၠဴပံုးနဲ႔ ေဖ်ာ္ရည္ဗူးေလး လာေပး တာကို ေတြ႕ရပါတယ္ (Figure 1)။ တစ္ခါ နယ္ေျမစိုးမိုးေရးအတြက္ စစ္တိုက္ၾကျပန္ပါတယ္။ အဲဒီမွာ စစ္နဲ႔ ဆက္စပ္ျပီး ျပည္သူေတြမွာ ဒုကၡေရာက္ရျပန္ပါတယ္။အထက္ပါပံုကေတာ့ အေတာ္ကို ေစာ္ကားေမာ္ကား အျပဳအမူပါပဲ။ ေနရာထိုင္ခင္းေတြ ေပ်ာက္ရတာ၊ ဘဝ အသစ္ျပန္စရတာ၊ ေရရွည္မွာ သက္ေမြးမႈ ခက္မွာေတြကို မသိခ်င္ေယာင္ေဆာင္ျပီး လာႏွစ္သိမ့္တာ။တစ္ခါ ေရေလွာင္တဲ့အတြက္ ျခင္ေတြ ေပါက္ဖြားလာျပီး ငွက္ဖ်ားေရာဂါ တစ္နယ္လံုးမွာ ပ်ံ႕ေနဦးမွာပါ။ ျပီးေတာ့ ျမစ္ဆံုဆည္ တစ္ခုနဲ႔ မျပီးပါဘူး အထက္မွာ ေရကူဆည္ေတြ တန္းစီျပီး ေဆာက္မွာ ျဖစ္တဲ့ အတြက္ ကခ်င္ေဒသရဲ႕ ေနရာ အေတာ္မ်ားမ်ားဟာ ေရေအာက္ ေရာက္မွာပါ။ ေရွ႕က EIA အစီရင္ခံစာက ျမစ္ဆံုက ပိတ္မယ့္အစား အျခား (၂) ေနရာမွာ ပိတ္ဖို႔ ေျပာထားပါတယ္။ နားမလည္လို႔ ေျပာတာလို႔ပဲ ယူဆပါတယ္။ ဘယ္မွာ ပိတ္ပိတ္ လိုခ်င္တဲ့ လွ်စ္စစ္ပမာဏ အတြက္ ေရပမာဏကို လိုခ်င္သေလာက္ ေလွာင္မွာ ျဖစ္လို႔ဆိုးက်ိဳးက အတူတူပါပဲ။ ေနာက္တစ္ခုက ဆည္ေတြ ေဆာက္ျပီးသြားလွ်င္ ဘယ္သူ႕အုပ္ခ်ဳပ္မႈေအာက္ ထားမွာလဲ ဆိုတာ ေမးစရာပါ။ အခုဆို တရုတ္ ေဆာက္လုပ္ေရး ဝန္ထမ္းအိမ္ယာေတြ (Figure 2) ေဆာက္ျပီး တရုတ္ေတြ ျမန္မာျပည္ထဲမွာ ေနခ်င္သလို ေနလို႔ရပါျပီ။ အကယ္၍ တရုတ္က ဆည္ေတြကို စီမံခန္႔ခြဲလွ်င္ ကခ်င္ျပည္နယ္ တစ္ဝက္ေက်ာ္ ေရေလွာင္ကန္ေတြ ျဖစ္ကုန္လို႔ တမံအထက္ပိုင္းကို တရုတ္လက္ေအာက္လို႔ ယူဆရမွာလား။ ျမစ္ဆံုဆည္စီမံကိန္းမွ တရုတ္အလုပ္သမားမ်ား အေနာက္က ဝန္ထမ္းအိမ္ရာေတြပါ... Figure 2ဆည္ေဆာက္ေနစဥ္ဆည္ေဆာက္ဖို႕အတြက္ ေျမေနရာအခင္းအက်င္း ျပင္တဲ့အခါ ေတာင္ကုန္းေတြကို ခုတ္ျဖတ္ ရတယ္။ ေျမထိုး၊ ေျမသယ္ ယႏၱယားေတြ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ ျမန္ျမန္ဆန္ဆန္ ေမာင္းလို႕ရေအာင္ လမ္းက်ယ္ေတြ ေဖါက္ရတယ္။ တန္ ၄၀ ေျမသယ္ကား အစီးေပါင္းမ်ားစြာ အေခါက္ေပါင္းမ်ားစြာ ေန႔စဥ္ နားေန သြားေနႏိုင္ေအာင္ ေနရာေတြ လမ္းေတြေဖါက္ရတယ္။ လမ္းေဖါက္တဲ့အခါမွာ အဝင္အထြက္ တစ္စီးႏွင့္ တစ္စီး ေစာင့္စရာမလိုေအာင္ လမ္းခြဲေတြပါ ထည့္ျပီး ေဖါက္ေတာ့ ဆည္ေဆာက္မယ့္ေနရာကို ဗဟိုျပဳျပီး ၁၅ ကီလိုေလာက္ဟာ လမ္းေတြ နဲ႕ ျပည့္သြားႏိုင္တယ္။ အဲဒီလမ္းေၾကာင္းေတြ တေလ်ာက္ သစ္ေတာေတြ အကုန္ခုတ္၊ ေတာင္ေတြျဖိဳခ်လုပ္ရပါတယ္။ အဲဒီမွာ ေျမျပင္ဟာ အၾကီးအက်ယ္ ပ်က္စီးပါတယ္။တစ္ခါ လွ်ပ္စစ္ဓါတ္အားေပး စက္ရံုေဆာက္၊ လွ်ပ္စီးၾကိဳးေတြ သြယ္ဖို႔ တိုင္ေတြ အမ်ားၾကီး စိုက္ရပါမယ္။ လွ်ပ္စီးၾကိဳးသြယ္ရာ (တရုတ္ႏိုင္ငံထိ) လမ္းတေလွ်ာက္ လမ္းေဖါက္ရမယ္။ အဲဒီမွာ သစ္ခုတ္ရဦးမယ္။ ေရေလွာင္ဧရိယာလို႔ သတ္မွတ္ျပီးလွ်င္ အဲဒီေနရာကို သစ္ေတာက မပိုင္ေတာ့ပါဘူး။ ေပ်ာ္ေပ်ာ္ပါးပါးၾကီး သစ္ခုတ္လို႔ရပါျပီ။ ဆည္ေတြကို တန္းစီျပီး ေဆာက္တာျဖစ္လို႔ ဆည္တစ္ခုနဲ႔ တစ္ခု ဆက္ဖို႔လမ္း လိုပါတယ္။ လမ္းထြင္၊ သစ္ခုတ္နဲ႔ေတာ မကုန္မျခင္း လုပ္ခ်င္သလို လုပ္ႏိုင္ပါတယ္။ ေတာျပဳန္းမယ္။ EIA အစီရင္ခံစာမွာလည္း ေတာခုတ္တာကို ေထာက္ျပထားပါတယ္။ ေတာျပဳန္းေတာ့ ေတာကို မီေနတဲ့ သတၱဝါေတြ အေျခပ်က္အေနပ်က္ျဖစ္မယ္။ ေတာနဲ႕ဆိုင္တဲ့ ေဂဟစနစ္တစ္ခုလံုး ကခ်င္နယ္မွာ ပ်က္ပါလိမ့္မယ္။ ရာသီဥတု ေျပာင္းလဲမႈ အမ်ားၾကီး ျဖစ္လာပါမယ္။ မူလစိုက္ပ်ိဳးေျမ၊ ေတာင္ယာေျမ ဆံုးသြားတဲ့အတြက္ ေဒသခံေတြက ေတာင္ယာသစ္ေတြ ရွာၾကရပါမယ္။ ျမစ္ဆံုဆည္စီမံကိန္းမွ ေျမသားလမ္းတခု(Figure 3)အခုလိုေတာင္ေတြကို ခုတ္တဲ့အခါ ေျမစာအပိုေတြ အမ်ားၾကီးထြက္လာပါတယ္။ ဘယ္ကို သြားပစ္ၾကမွာလဲ။ အခ်ိဳ႕ကို လမ္းဖို႕ေနရာမွာ သံုးႏိုင္ပါတယ္တယ္။ ဒါက မေျပာပေလာက္ပါဘူး။ အျခားေျမစာေတြကို ေခ်ာက္ေတြထဲ ထိုးခ်တာပါ။ အဲဒီ ေခ်ာက္ေတြကတစ္ဆင့္ ေရစီးနဲ႔ ေအာက္ဖက္ ျမစ္မထဲကို အားလံုးစီးဝင္ ပို႔ခ်ကုန္ပါတယ္။ (Figure 4) အဲဒီေျမစာေတြ ေရထဲမ်ားလာေတာ့ ေရထုထဲက ေအာက္ဆီဂ်င္ ကုန္သြားတယ္။ အနီးဝန္းက်င္က ေရသတၱဝါေတြအတြက္ အႏၱရာယ္ ရွိေနတယ္။ ဒီေျမစာေတြ ျမစ္ေရမွာ မေျမာႏိုင္တဲ့ အဆံုး ပို႔ခ်ျပီး ေသာင္ထြန္းဦးမယ္။Figure 4ဆည္တစ္ခုေဆာက္တယ္ဆိုတာ လုပ္သားအင္အား၊ ယႏၱယား အင္အား အမ်ားၾကီး လိုပါတယ္။ သူတို႔ဆီက ထြက္လာမယ့္ စြန္႔ပစ္ပစၥည္းေတြ ဘယ္မွာ သြားထာမလဲ။ ေတာထဲ ပစ္ထားမွာလား ျပန္သံုး ႏိုင္ေအာင္လုပ္မွာလား။ တစ္ခါ တရုတ္အလုပ္ သမားေတြရဲ႕ ခႏၶာေဗဒလိုအပ္ခ်က္နဲ႔ အလုပ္လက္မဲ့ ေဒသခံ လူမ်ိဳးစုမ်ားရဲ႕ ဆက္ဆံေရးကို ဘယ္လို စီမံထားသလဲဆိုတာ မသိရေသးဘူး။ လူမ်ိဳးစုငယ္ေလးေတြ ေပ်ာက္ကြယ္မဲ့ အေရးကိုလည္း ထည့္သြင္း စဥ္းစားဖို႔လိုပါမယ္။ေနာက္တစ္ခ်က္ ပိုဆိုးပါတယ္။ ဆည္ကို Concrete Face Rockfill Dam (CFRD) ေဆာက္မယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ေက်ာက္ေတြကို လိုအပ္တဲ့ အျမင့္ ေရာက္တဲ့အထိ ပံုထားျပီးမွ ေရေလွာင္တဲ့ မ်က္ႏွာစာ ဖက္မွာ ကြန္ကရိအလႊာနဲ႔ ခ်ဳပ္ထားတာမ်ိဳးပါ။ အဓိပၸါယ္က ေက်ာက္ဖို႔မယ္။ အဲဒီေက်ာက္ေတြ ဘယ္က ရမလဲ။ အနားမွာ ရွိတဲ့ ေတာင္ေတြ ျဖိဳခ်ရမွာေပါ့။ ျဖိဳခ်တဲ့အခါ ေက်ာက္သက္သက္ ထြက္တာမဟုတ္ပါဘူး။ ေျမစာေတြပါထြက္တာ။ အဲဒါေတြ ျမစ္ထဲေရာက္ျပန္ဦးမယ္။Figure 5 ဆည္ေဆာက္ျပီးသြားတဲ့အခါေမခနဲ႔ မလိခကို ကခ်င္မွာ ရြာတဲ့မိုးနဲ႔ ေျမာက္ဖက္က ေရခဲအရည္ေပ်ာ္ရာက လာတဲ့ေရ စီးဝင္တာပါ။ ဒီေနရာမွာလည္း ႏိုင္ငံတကာ စံႏႈန္းအရ ဆည္ႀကီး တစ္ခု တည္ေဆာက္ဖို႕ catchment area လို႕ေခၚတဲ့ ေရစီး၀င္မယ့္ ေဒသတစ္ခုလံုးရဲ႕ မိုးေရခ်ိန္ကို ႏွစ္ တစ္ရာ ဒါမွ မဟုတ္ ရႏိုင္သမွ် အခ်က္အလက္ေတြ ရွိထားရပါတယ္။ ဒါမွ ေရစီး၀င္ႏႈန္း အေျပာင္းအလဲကို နီးနီးစပ္စပ္ ခန္႔မွန္းႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ခုလိုအခ်က္အလက္ မျပည့္စံုပဲေဆာက္ခဲ့လို႔ မိုးမ်ားတဲ့ႏွစ္ေတြမွာ ဆည္က မခံႏိုင္ေတာ့တဲ့အခါ ေဖာက္ခ်လို႔ ေအာက္ပိုင္းမွာ ေရလႊမ္းရတဲ့အျဖစ္မ်ဳိးေတြ ျမန္မာျပည္တ၀ွမ္းက ဆည္ေတြမွာ အၾကိမ္ၾကိမ္ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ျမစ္ဆံုက စျပီးပိတ္တဲ့ အခါ ျမစ္ဖ်ားဖက္က စီးသမွ်ေရ ေအာက္ဖက္ကို မလာႏိုင္ေတာ့ပါ။ အဆိုးဆံုး ထိခိုက္မႈပါပဲ။ ေရေလွာင္ကန္ၾကီးေတြ ကခ်င္နယ္မွာ ေပၚလာပါမယ္။ ဆည္ရဲ႕ အထက္ပိုင္းမွာ ေျမေအာက္ ေရျမင့္လာလို႔ ေတာင္ေတြ ေရဝလာမယ္။ ဒါေပမယ့္ ေတာျပဳန္းေနျပီ ျဖစ္လို႔ ေရဝေနတဲ့ ေတာင္ေစာင္း ျပိဳတာ ခဏခဏ ၾကံဳရႏိုင္တယ္။ ေရေလွာင္ကန္ထဲမွာ စက္ေလွ သံုးျပီး ဆက္သြယ္ေရး အခက္အခဲကို ေျဖရွင္းၾကပါလိမ့္မယ္။ဆည္ေဆာက္ျပီး ခ်က္ခ်င္း လွ်ပ္စစ္ မထုတ္ႏိုင္ပါဘူး။ လံုေလာက္တဲ့ ေရေလွာင္ႏိုင္ေအာင္ တစ္ႏွစ္တန္သည္၊ ႏွစ္ႏွစ္တန္သည္ ေရစုရပါတယ္။ အဲဒီကာလမွာ ဧရာဝတီမွာ ေရမဝင္ႏိုင္ပါဘူး။ တစ္ခါ ေလွာင္ေရကို လွ်ပ္စစ္တာဘိုင္ဖက္ကို ပို႔ျပီး လွ်ပ္စစ္ထုတ္ ပိုတဲ့ေရက မူလ ျမစ္ေၾကာင္းဖက္ကို ျပန္ဝင္။ ဒါေပမယ့္ စက္လည္ျပီး ထုတ္တဲ့ေရက မူလျမစ္တြင္း စီးေရပမာဏနဲ႔ ႏိႈင္းယွဥ္လွ်င္ အလြန္နည္းပါတယ္။ အခ်ဳပ္ဆိုရလွ်င္ ဧရာဝတီကို ေရဝင္နည္း (သို႔) ေရမဝင္သေလာက္ ျဖစ္သြားပါတယ္။အထက္ပါ ဓာတ္ပံုကေတာ့ ျမစ္ဆံုဆည္ စီမံကိန္းမွာ ပါဝင္လုပ္ကိုင္ေနတဲ့ တရုတ္ေက်ာက္လုပ္ငန္း ကုမၸဏီရဲ႕ ၂၀၁၁ဇူလိုင္လ ၆ရက္ေန႔က အစည္းအေဝးတခုပါ...ဆည္ေအာက္ဖက္က စျပီး ေျမေအာက္ေရ နိမ့္ဆင္းသြားမယ္။ ျမစ္ၾကီးနားက စျပီး ေရနည္းတဲ့ အခက္အခဲကို ရင္ဆိုင္ရမယ္။ ဧရာဝတီထဲကို ျမစ္ေခ်ာင္း ေပါင္းဆံုက ေရဝင္တာပါ။ ေရသက္သက္ခ်ည္း မဟုတ္ဘဲ ေက်ာက္စ၊ ေျမစေတြပါ ပါတယ္။ အရင္က ေရအဝင္မ်ားေတာ့ အဲဒီေက်ာက္စ၊ ေျမစေတြကို ျမစ္အေၾကထိ သယ္သြားႏိုင္တယ္။ အခု ေရအဝင္နည္းလာလွ်င္ ျမစ္အညာမွာပဲ ပို႔ခ်မယ္။ ေသာင္ေတြ ျမစ္အထက္ပိုင္းမွာတင္ ထြန္းၾကျပီး ျမစ္ေကာသြားႏိုင္တယ္။ ျမစ္ေၾကာင္း က်ဥ္းလာေတာ့ သြားလာ သယ္ယူပို႔ေဆာင္ေရး ထိခိုက္ႏိုင္တယ္။ ငါးမ်ိဳးေတြက ေရက်ခ်ိန္ဆို အထက္ဆန္ျပီး မ်ိဳးရင္းေတြရွိရာ ျမစ္ညာမွာ သြားေနၾက၊ ေသၾက မ်ိဳးဆက္ ခ်န္ၾကလုပ္တယ္။ ျမစ္အထက္ကပိတ္လိုက္ေတာ့ အထက္ဆန္တဲ့ငါးေတြ ဆန္လို႔မရဘူး။ တစ္ခါ ေရနည္းသြားတဲ့အတြက္ လမ္းမွာတင္ ေသၾကလို႔ မ်ိဳးဆက္ေတာင္ မခ်န္ႏိုင္ရွာဘူး။ (ယန္ဇီျမစ္ အေတြ႔အၾကံဳက လတ္လတ္ဆတ္ဆတ္ပဲ ရွိေသးတယ္။)ဧရာဝတီက ပင္လယ္ဝအထိစီးတဲ့ျမစ္ ျဖစ္လို႔ ျမစ္ဝကၽြန္းေပၚေအာက္ပိုင္းမွာ ေရငံဝင္ေလ့ရွိတယ္။ မိုးတြင္းမွာ အေပၚေရခ်ိဳက ေရငံကို ေအာက္ဖက္တြန္းခ်တယ္။ ေရနည္းခ်ိန္၊ မိုးအလြန္မွာ ေရငံ အထက္ကို ပင့္တယ္။ ဒီလိုနဲ႔ ရာစုႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ရွိေနတာ။ ေရခ်ဳိ ေရငံပိုင္းမွာ ငါးပုဇြန္ အေပါက္မ်ားတယ္။ စပါးစိုက္ လို႔ေကာင္းတယ္။ အကယ္၍ ေရခ်ိဳ အဝင္နည္းသြားလွ်င္ အဲဒီ ေဂဟစနစ္ ပ်က္မယ္။ ငါးပုဇြန္ေတြရဲ႕ ဓေလ့ ပ်က္မယ္။ ေရငံအတိုးမ်ားလို႔ ေျမဆီလႊာထိခိုက္တာ မ်ားမယ္။ ဆားေပါက္မယ္။ စိုက္ပ်ိဳးေရးကို ထိခိုက္ မယ္။ (ႏိုင္းျမစ္ဝွမ္းက အစြမ္ ဆည္ (Aswam Dam) သက္ေသ ရွိတယ္။)ဆည္ေဆာက္ ေရေလွာင္ျပီး အေစာပိုင္းႏွစ္ေတြမွာ ငလ်င္ အေသး၊ အလတ္ နဲ႔ အၾကီးတစ္ခ်ိဳ႕ မၾကာခဏ လႈပ္ပါလိမ့္မယ္။ အခုေဖၚျပခ်က္ေတြက အက်ဥ္းခ်ဳပ္ပါ။ ဒါမ်ိဳးေတြပါတဲ့ Risk Assessment လုပ္ထားတယ္လို႔ မၾကားမိပါ။ EIA မွာလည္း ဒါေတြကို လုပ္သင့္ေၾကာင္း ေထာက္ျပ ေျပာဆိုရမွာျဖစ္ပါသည္။ဆည္ကထြက္တဲ့ အက်ိဳးစီးပြါးကို တရုတ္က ရမယ္။ အဆိုးစီးပြါးကို ျမန္မာျပည္သူေတြက ရမယ္။ မွ်တပါရဲ့လား။ကိုတင့္ (ဘူမိအင္ဂ်င္နီယာ)ေပးပို႔ေပးတဲ့ ကိုေစာေနာင္အား ေက်းဇူးတင္ပါသည္... ေဆာင္းပါးအတြက္ လိုအပ္မည္႔ ဓာတ္ပံု အခ်ိဳ႕အား ထပ္မံျဖည္႔စြက္ ေဖာ္ျပလိုက္ပါတယ္။
Posted byဒီမိုေဝယံatTuesday, September 13, 2011 
Labels:ျမစ္ဆံုဆည္သတင္းမ်ား
Artigos Relacionados: removeRelatedDuplicates(); printRelatedLabels();

အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာဆည္ေကာ္မရွင္ႏွင့္သိန္းစိန္အစိုးရ

။ ျမန္မာႏုိင္ငံ၏ ဆည္ႀကီးမ်ား တည္ေဆာက္ေရး စီမံကိန္းတြင္ "အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာ ဆည္ေကာ္မရွင္ ICOLD ၏ အႀကံျပဳခ်က္မ်ား ရယူရန္ႏွင့္ ဆည္ႀကီးမ်ားဆိုင္ရာ ေကာ္မရွင္တရပ္ ဖြဲ႔စည္းေရးအဆို ဗဟိုအစိုးရကို တိုက္တြန္းေၾကာင္း" အဆိုကို အဂၤါေန႔ အထက္လႊတ္ေတာ္တြင္ ကန္႔ကြက္သူမရွိ အတည္ျပဳေပးလိုက္ သည္။

ျမန္မာ ေဆာက္လုပ္ေရး တတ္သိပညာရွင္မ်ား၊ ဘူမိေဗဒ ပညာရွင္မ်ား၊ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရး လုပ္ေဆာင္ေနသူမ်ား၊ မိုးေလဝသ ပညာရွင္မ်ားႏွင့္ ငလ်င္ ပညာရွင္မ်ား စုေပါင္းထားသည့္ MCOLD (Myanmar Commission on Large Dams) အဖြဲ႔ ဖြဲ႔စည္းေရး ျဖစ္သည္။

လွ်ပ္စစ္ဒုဝန္ႀကီး ဦးမ်ဳိးျမင့္၏ အဆိုကို အမတ္ ၄ ဦးက ေထာက္ခံ ေဆြးေႏြးခဲ့ၾကၿပီး၊ အစိုးရသစ္၏ လယ္ယာ စိုက္ပ်ဳိးေရးႏွင့္ ဆည္ေျမာင္း ဝန္ႀကီးဌာန ဒုဝန္ႀကီး ဦးခင္ေသာ္မွလည္း ေထာက္ခံေၾကာင္း ျဖည့္စြက္ေဆြးေႏြး သြားခဲ့သည္။

ဦးခင္ေသာ္မွ ICOLD (International Commission on Large Dams) သို႔ စစ္အစိုးရ လက္ထက္တြင္ ဝင္ခြင့္ရရန္ ႀကိဳးစားခဲ့ေသးၿပီး အခက္အခဲမ်ားရွိေနျခင္းေၾကာင့္ ဝင္ခြင့္မရခဲ့ေၾကာင္း လႊတ္ေတာ္ေဆြးေႏြးပြဲတြင္ ေျပာသြားသည္ဟု အမတ္မ်ားက ေျပာသည္။ သို႔ေသာ္ ICOLD သို႔ ဝင္ခြင့္ရရန္ ႀကိဳးပမ္းသည့္ ခုႏွစ္ႏွင့္ မည္သည့္ အခက္အခဲေၾကာင့္ ဝင္ခြင့္မရသည္ကို ေျပာသြားျခင္းမရွိဟု သိရသည္။

ႀကံ့ခိုင္ေရး လႊတ္ေတာ္အမတ္ ဦးမ်ဳိးျမင့္၏ အဆိုကို ေထာက္ခံသူမ်ားျဖစ္သည့္ ခ်င္းျပည္နယ္ ခ်င္းအမ်ဳိးသား တိုးတက္ေရးပါတီ မဲဆႏၵနယ္ ၄ မွ ဦးစတီဗင္သာဘိတ္၊ ရွမ္းျပည္နယ္ ရွမ္းတိုင္းရင္းသားမ်ား တိုးတက္ေရး ပါတီ မဲဆႏၵနယ္ ၂ မွ ဦးစိုင္းေက်ာ္ေဇာသန္း၊ ႀကံ့ခိုင္ေရးပါတီမွ အမတ္မ်ားျဖစ္သည့္ မေကြး မဲဆႏၵနယ္ ၆ မွ ဦးစိုးျမင့္၊ ရွမ္းျပည္နယ္ မဲဆႏၵနယ္ ၈ မွ ဦး႐ႈေမာင္တို႔မွ ICOLD ၏ နည္းပညာႏွင့္ အႀကံေပးခ်က္မ်ား အကူအညီ ရယူကာ ဆည္မ်ား ေဆာက္လုပ္ႏုိင္ရန္ အႀကံျပဳ ေဆြးေႏြးသြားသည္။

အထက္လႊတ္ေတာ္က အတည္ျပဳေပးလုိက္ၿပီး ျဖစ္ေသာ္လည္း ဗဟိုအစိုးရက မည္သည့္ အခ်ိန္တြင္ အေကာင္အထည္ ေဖၚမည္၊ မည္သုိ႔ ဖြဲ႔စည္းမည္ကို အမတ္မ်ားအေနျဖင့္ မသိရွိႏိုင္ေသးဘဲ ျဖစ္ေနသည္။

ICOLD သည္ ျပင္သစ္ႏုိင္ငံတြင္ အေျခစိုက္သည့္ အစိုးရ မဟုတ္သည့္ အဖြဲ႔အစည္းတခုျဖစ္ၿပီး အဖြဲ႔ဝင္ ႏုိင္ငံေပါင္း ၉ဝ ေက်ာ္ရွိကာ၊ ႏုိင္ငံတကာမွ ဆည္ေဆာက္လုပ္ေရး တတ္သိ ပညာရွင္မ်ား၊ ဘူမိေဗဒ ပညာရွင္မ်ား၊ သဘာဝ ပတ္ဝန္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရး လုပ္ေဆာင္ေနသူမ်ား၊ မိုးေလဝသပညာရွင္မ်ားႏွင့္ ဖြဲ႔စည္းထားသည္။

ICOLD ကို ၁၉၈၂ ခုႏွစ္တြင္ စတင္ဖြဲ႔စည္းခဲ့ၿပီး အဖြဲ႔ဝင္ႏုိင္ငံမ်ားရွိ ဆည္တည္ေဆာက္မႈမ်ားတြင္ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ ထိခိုက္မႈမရွိရန္ အႀကံေပးျခင္း၊ ဆည္ႀကံ့ခိုင္မႈရွိရန္အႀကံေပးျခင္းႏွင့္ စီးပြားေရးဆိုင္ရာ အက်ဳိးရလဒ္မ်ား တြက္ခ်က္ေပးျခင္းတို႔ ျပဳလုပ္ႏုိင္ရန္ ရည္ရြယ္ဖြဲ႔စည္းခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္ဟု ယင္း၏ အင္တာနက္ စာမ်က္ႏွာတြင္ ေဖၚျပထားသည္။

ကိုေအာင္ဒင္ေျပာတဲ့ဧရာဝတီေတာ္လွန္ေရး

ဧရာဝတီ ေတာ္လွန္ေရး
ေအာင္ဒင္-
--8,9, 2011။-

(၁) ဧရာဝတီ ကို သတ္ေနသူမ်ား၏ စိန္ေခၚသံ

သမၼတဦးသိန္းစိန္ အစိုးရက သေဘာထားေပ်ာ့ေျပာင္းလိမ့္မယ္လို႕ တခ်ိဳ႕က ေမွ်ာ္လင့္ေနျပီး တခ်ိဳ႕လဲ ျပည္ေတာ္ျပန္ၾက၊ တခ်ိဳ႕ကလဲ ျပည္ေတာ္ျပန္ဖို႕ တိတ္တိတ္ကေလးၾကိဳးစားေနၾကခ်ိန္မွာပဲ ဦးသိန္းစိန္အစိုးရရဲ့ ဝန္ၾကီးတပါးက ျမန္မာျပည္သူမ်ားရဲ့ ဆနၵ ကိုလုံးဝ ဂ႐ုမစိုက္ေၾကာင္း အတိအလင္းထုတ္ေဖာ္ေျပာၾကားလိုက္ပါတယ္၊

ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ့ အသက္ေသြးေၾကာျဖစ္ျပီး ျမန္မာျပည္သူမ်ား မွီခိုအားထားရာျဖစ္တဲ့ မိခင္ဧရာဝတီျမစ္ၾကီး ပ်က္စီးေပ်ာက္ဆုံးရမွာကို စိုးရိမ္လြန္းလို႕ ဧရာဝတီျမစ္ဆံုမွာ တရုတ္အစိုးရပိုင္ကုမၸဏီမ်ားက တည္ေဆာက္ေနတဲ့ ျမစ္ဆံုဆည္ၾကီးကို ဆက္လက္မေဆာက္လုပ္ပဲ ရပ္တန္႕ဖို႕ ေတာင္းဆိုေနၾကတဲ့ ျမန္မာျပည္သူေတြကို ဦးသိန္းစိန္အစိုးရရဲ့ အမွတ္(၁) လွ်ပ္စစ္စြမ္းအားဝန္ၾကီးဌာန ဝန္ၾကီး ဦးေဇာ္မင္း က "ဧရာဝတီေရာဂါသည္မ်ား", “ဧရာဝတီေရာဂါ နဲ႕ အမီလိုက္ေနသူမ်ား" လို႕ ေလွာင္ေျပာင္သေရာ္လိုက္ျပီး ျမစ္ဆံုဆည္ၾကီးကို ဘယ္သူကပဲ ကန္႕ကြက္ကန္႕ကြက္ ဆက္ေဆာက္သြားမွာျဖစ္တယ္ လို႕ ၾကိမ္းဝါးလိုက္ပါတယ္၊

စက္တင္ဘာ ၁၀ ရက္ေန႕က ေနျပည္ေတာ္မွာရွိတဲ့ မီးရထားဝန္ၾကီးဌာန ဝန္ၾကီးရုံးမွာ ျပဳလုပ္တဲ့ သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲမွာ အဲဒီလို ေျပာဆိုလိုက္တာပါ၊

ဒီလိုေျပာဆိုရင္းနဲ႕ပဲ ဦးေဇာ္မင္းက ျမန္မာ့အလင္းသတင္းစာမွာ လွ်ပ္စစ္ဝန္ထမ္းတဦး၊ ေက်ာ္မင္းလူ (ေရႊျပည္သာ) ဆိုတဲ့ နံမည္ဝွက္ေတြနဲ႕ ျမစ္ဆံုဆည္တည္ေဆာက္ေရးေကာင္းတဲ့အေၾကာင္းေတြ ေဆာင္းပါးေရးတာ သူကိုယ္တိုင္ပါပဲလို႕ ဝန္ခံသြားပါတယ္၊
သူကေျပာပါေသးတယ္၊

"ျမစ္ၾကီးကို ဘယ္သူမွ မထိန္းသိမ္းခဲ့လို႕ ျမစ္ၾကီးက ပ်က္စီးတာ၊ ေရက စီးခ်င္တဲ့ေနရာေလွ်ာက္စီးေနတာ" လို႕ ဧရာဝတီျမစ္ၾကီးကိုေတာင္အျပစ္တင္သြားပါေသးတယ္၊

ဒါေပမည့္ ဧရာဝတီျမစ္ၾကီးကို ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ဖို႕ သူအပါအဝင္ျဖစ္တဲ့ နအဖစစ္အုပ္စုက ႏိုင္ငံကို ႏွစ္ ၂၀ေက်ာ္အုပ္ခ်ဳပ္မႈအတြင္း တာဝန္မဲ့ခဲ့တာကိုေတာ့ မသိခ်င္ေယာင္ေဆာင္ေနခဲ့ပါတယ္၊

ဦးေဇာ္မင္း ဟာ ဗိုလ္မႉးၾကီးေဟာင္းတေယာက္ျဖစ္ျပီး နအဖအစိုးရသက္တမ္းအတြင္းမွာလဲ အမွတ္(၁) လွ်ပ္စစ္စြမ္းအားဝန္ၾကီးအျဖစ္ တာဝန္ယူခဲ့သူပါ၊



သူေဒါသတၾကီးနဲ႕ေျပာမွပဲ အရင္က ေသေသခ်ာခ်ာမသိခဲ့ရတဲ့ အက်ိဳးစီးပြါးအေပးအယူ ကိစၥေတြကိုပါ သိၾကရပါတယ္၊
ျမစ္ဆံုဆည္ အပါအဝင္ ဧရာဝတီ၊ ေမခ၊ နဲ႕ မလိခ ျမစ္မ်ားမွာတည္ေဆာက္ေနတဲ့ ဆည္ၾကီး ၇ ခု ျပီးစီးသြားရင္ ထြက္လာမည့္ ေရအားလွ်ပ္စစ္ပမာဏရဲ့ ၉၀% ကို တရုတ္ အစိုးရက ရျပီး ျမန္မာႏိုင္ငံက ၁၀% ပဲ ရမယ္၊ တရုတ္အစိုးရက ရာႏႈံးျပည့္ရင္းႏွီး ျမႇဳတ္ႏွံတာျဖစ္ ေပမည့္ ျမန္မာအစိုးရအတြက္ ဒီလုပ္ငန္းၾကီးမ်ားအတြက္ ၁၅% ပိုင္ဆိုင္ခြင့္ေပးတယ္၊ ဆိုေတာ့ ဒီဆည္တည္ေဆာက္ေရးမွာ တရုတ္အစိုးရက ၈၅% ပိုင္ျပီး ျမန္မာအစိုးရက ၁၅% ပဲပိုင္တယ္ေပါ့၊

လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားေရာင္းလို႕ ရမည့္အျမတ္ေငြရဲ့ ၇၀% ကိုတရုတ္အစိုးရက ရမွာျဖစ္ျပီး ၃၀% ကိုသာ ျမန္မာအစိုးရက ရမွာပါ၊
သူအဆိုအရပဲ ထင္ထင္ရွားရွားေတြ႕လိုက္ရတာက ကခ်င္တိုင္ရင္းသားမ်ားအမြန္အျမတ္ထားရာ ျမစ္ဆံုကို ဖ်က္ဆီးပစ္လို႕၊ ျမန္မာျပည္သူမ်ားအမွီျပဳအားထားရာ ဧရာဝတီျမစ္ၾကီးကို တရုတ္အစိုးရကို ဖ်က္ဆီးခြင့္ျပဳလိုက္လို႕ ဦးသိန္းစိန္အစိုးရျပန္ရမွာက ပိုင္ဆိုင္မႈရဲ့ ၁၅%၊ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားရဲ့ ၁၀%၊ နဲ႕အျမတ္အစြန္းရဲ့ ၃၀% ပါ၊ ပ်က္စီးေပ်ာက္ဆံုးသြားရမည့္ ဧရာဝတီျမစ္ၾကီးကို ဆုံးရွုံးလို႕ က်ေနာ္တို႕ ျမန္မာႏိုင္ငံသားမ်ားအားလုံး၊ အခုလက္ရွိ မ်ိဳးဆက္ေတြ သာမက ေနာင္လာမည့္ မ်ိဳးဆက္မ်ား ခံစားရမည့္ ဆုံးရွုံးမႈပမာဏက ဦးသိန္းစိန္အစိုးရ ခံစားရမည့္အက်ိဳး အျမတ္ထက္ အဆေပါင္း ေထာင္နဲ႕ခ်ီျပီး ၾကီးမား လွတယ္ဆိုတာကိုေတာ့ ဦးေဇာ္မင္း ထည့္တြက္ပံုမရပါဘူး၊

(၂) တရုတ္ျပည္ရဲ့ မဟာတံတိုင္းအသစ္

တရုတ္ျပည္က ထင္ရွားေက်ာ္္ၾကားလွတဲ့ မဟာတံတိုင္း (The Great Wall) ၾကီးကို အားလုံး ၾကားဖူးၾကမွာပါ၊ ဘီစီ ၅ ရာစုေလာက္ကစျပီး မင္မင္းဆက္ (Ming Dynasty) (၁၃၆၈-၁၆၄၄) အထိ ကာလ အတြင္း တရုတ္ႏိုင္ငံရဲ့ ေျမာက္ပိုင္းက က်ဴးေက်ာ္ဝင္ေရာက္မႈေတြကို ကာကြယ္ဖို႕ လူသန္းေပါင္းမ်ားစြာ ကိုအဓမၼေစခိုင္းျပီး ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ တည္ေဆာက္ခဲ့ရတဲ့ ခံတပ္ တံတိုင္းၾကီးေတြပါ၊ ႏွစ္ေပါင္း ၂၀၀၀ ေက်ာ္သက္တမ္းရွိျပီး မိုင္ေပါင္း ၅၀၀၀ ေက်ာ္ရွည္လ်ားလို႕ ၁၉၈၇ ခုႏွစ္မွာ ကုလသမဂၢ က ကမၲာ႕အေမြအႏွစ္တပါးအျဖစ္အသိအမွတ္ျပဳထားတာပါ၊

ဒီဘက္ေခတ္မွာေတာ့ လက္ရွိ တရုတ္အစိုးရက မဟာတံတိုင္းအသစ္ၾကီးတခုကို ေဆာက္လုပ္ေနပါတယ္၊ ဒီတခါေဆာက္တဲ့ မဟာတံတိုင္းအသစ္က တရုတ္ႏိုင္ငံအတြင္းမွာ မဟုတ္ပါ၊
တရုတ္ႏိုင္ငံအျပင္ဘက္ ကမၻာတဝွမ္းမွာ တရုတ္အစိုးရပိုင္ကုမၸဏီမ်ား ေဆာက္လုပ္ေနတဲ့ ေရကာတာၾကီးမ်ား ျဖစ္ၾကပါတယ္၊

အာဖရိကမွာဆိုရင္ အဲဒီႏိုင္ငံမ်ားကထြက္တဲ့ ေရနံကို ျပိဳင္ဘက္မရွိဝယ္ယူႏိုင္ဖို႕ သက္ဆိုင္ရာအစိုးရမ်ားကို လာဘ္ထိုးတဲ့အေနနဲ႕ တရုတ္အစိုးရက ဆည္ၾကီးေတြ ေဆာက္လုပ္ေပးပါတယ္၊
ျခံစည္း႐ိုးျခင္းကပ္ေနတဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာေတာ့ ထြက္လာမည့္ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားကို ဝါးမ်ိဳစားေသာက္ဖို႕ ဆည္ေတြေဆာက္ေပးတာပါ၊
သမိုင္းေဟာင္းမွာ မဟာတံတိုင္းၾကီးေဆာက္ေတာ့ အျပစ္မဲ့ တရုတ္ျပည္သူေတြ အဓမၼလုပ္အားေပးခိုင္းေစခံၾကရ၊ ေနရာေရႊ႕ေျပာင္းၾကရ၊ ဘဝေတြပ်က္စီးၾကရ၊ အသက္ေတြ ေသဆုံးၾကရသလိုပဲ ဒီကေန႕ေခတ္္၊ တရုတ္အစိုးရရဲ့ မဟာတံတိုင္းသစ္ ေဆာက္လုပ္ရာမွာ ကမၻာတဝွမ္းက အျပစ္မဲ့ ျပည္သူေတြ ဆင္းရဲဒုကၡေရာက္ေနၾကရတာပါ၊

သမိုင္းေဟာင္းမွာတုံးက မဟာတံတိုင္းေဆာက္လုပ္ရာမွာ ေဒသခံစစ္ဘုရင္ေတြ အက်ိဳးစီးပြါးျဖစ္ထြန္းခဲ့သလို ဒီကေန႕ တရုတ္အစိုးရက ကမၻာကို ပါတ္ျပီး ဆည္ေတြတည္ေဆာက္ရာမွာလဲ တရုတ္အစိုးရနဲ႕ အေပါင္းအပါ အာရွ နဲ႕အာဖရိက ကအာဏာရွင္အစိုးရေတြပဲ အက်ိဳးစီးပြါးျဖစ္ထြန္းၾကတာပါ၊

ဆည္ေတြေဆာက္လို႕ ေပ်ာက္ဆုံးသြားတဲ့ ျမစ္ၾကီးေတြ၊ ေရႊ႕ေျပာင္းရတဲ့ ျမိဳ႕၊ရြာေတြ၊ အဓမၼလုပ္အားေပးရတဲ့ ျပည္သူေတြ၊ ပ်က္စီးသြားတဲ့ သဘာဝပါတ္ဝန္းက်င္နဲ႕ ေျပာင္းလဲသြားတဲ့ ရာသီဥတု၊ ေရလႊမ္းခံရတဲ့ လယ္ေျမေတြ၊ ကနၲာရျဖစ္သြားတဲ့ စိုက္ပ်ိဳးခင္းေတြ၊ အသတ္ခံလိုက္ရတဲ့ သစ္ေတာၾကီးေတြ၊ ျဖိဳခ်ခံလိုက္ရတဲ့ ေတာင္တန္းၾကီးေတြ ကို တရုတ္အာဏာရွင္ေတြ နဲ႕ သူတို႕ရဲ့အေပါင္းအပါ အာဏာရွင္မ်ားက အလြယ္တကူ ေမ့ေလ်ာ့လိုက္ၾကျပီး တရုတ္ ေရွးဘုရင္မ်ားက မဟာတံတိုင္းၾကီး အတြက္ ဂုဏ္ယူဝင့္ႂကြား ၾကသလို တရုတ္အာဏာရွင္မ်ားနဲ႕အေပါင္းအပါ မ်ားကလဲ မဟာတံတိုင္းသစ္ ဆည္ၾကီးမ်ားအတြက္ ဂုဏ္ယူဝင့္ႂကြားေနၾကတာပါ၊

ဒါေၾကာင့္မို႕ တရုတ္အစိုးရရဲ့ ဩဇာခံ စစ္ဘုရင္တပါးျဖစ္တဲ့ ဦးသိန္းစိန္ အစိုးရက သေဘာထားေပ်ာ့ေျပာင္းျပီး ျမစ္ဆံုဆည္ တည္ေဆာက္ေရးကို ျပည္သူလူထုရဲ့ ဆနၵအတိုင္း ရပ္တန္႕လိမ့္မယ္လို႕ က်ေနာ္ ဘယ္တုံးကမွ မေမွ်ာ္လင့္ခဲ့ပါ၊
အခု ဦးေဇာ္မင္းရဲ့ စိန္ေခၚခ်က္က က်ေနာ္႕သံသယကိုအတည္ျပဳေပးလိုက္ပါျပီ၊

(၃) ဆည္ေတြမွာ သက္တမ္းရွိ၍ ထိုသက္တမ္းမွာ တိုေတာင္း၏

ဦးေဇာ္မင္းက ေျပာသြားပါေသးတယ္၊ "ျမန္မာႏိုင္ငံမွာေတာ့ ေရအားလွ်ပ္စစ္နဲ႕ပါတ္သက္ျပီးေတာ့ လက္ရွိအခ်ိန္မွာ က်ေနာ္႔ထက္ပိုျပီးေတာ့ အေတြ႕အၾကဳံရွိတဲ့လူ မရွိေတာ့ဘူး" တဲ့၊

အဲဒီစကားအတြက္ အေတာ္အံ့ဩမိပါတယ္၊ ဘာျဖစ္လို႕လဲဆိုေတာ့ သူကပဲ ဒီဆည္ၾကီးကို တရုတ္အစိုးရကို ကာလအကန္႕အသတ္တခုနဲ႕ လုပ္ခိုင္းျပီး အဲဒီကာလျပီးဆုံးတဲ့ အခ်ိန္မွာ "ျပီးပါျပီ၊ ကုန္ျပီ၊ မင္းျပန္ေတာ့၊ ဒါၾကီးထားခဲ့ေတာ့။

ကိုယ့္အႏိုင္ငံအပိုင္ျဖစ္တယ္၊ ဒီထက္အက်ိဳးရွိတဲ့ဟာ ဘာရွိေသးလဲ" လို႕ အားရပါးရေျပာသြားလို႕ပါ၊ ဆည္ၾကီးေတြမွာ သက္တမ္းရွိတယ္ဆိုတာ သူသိပံုမရပါ၊

ျမစ္ကို ပိတ္ဆို႕ျပီး ဆည္ေတြ၊ ေရေလွာင္ကန္ေတြ တည္ေဆာက္ၾကတဲ့အခါ ျမစ္ဖ်ားပိုင္းက စီးလာတဲ့ ေရေတြဟာ ေရကာတာၾကီးေၾကာင့္ ျမစ္ေအာက္ပိုင္းကို ဆက္လက္မစီးဆင္းႏိုင္ပဲ ေရေလွာင္ကန္ၾကီးထဲမွာပဲ ထိန္းသိမ္းခံၾကရမွာပါ၊

ျပီးေတာ့ ေရကာတာက ေရတံခါးၾကီးမ်ားကို ဖြင့္ေပးမွသာ ေရေတြ ျမစ္ေအာက္ ပိုင္း ကို ဆက္လက္စီးဆင္းႏိုင္မွာပါ၊
အဲဒီေရေလွာင္ကန္ၾကီးထဲကို ေရေတြတင္မကဘူး ႏုံးေျမေတြ (Sediment) ပါစီးဝင္ ေရာက္ရွိမွာပါ၊
အဲဒီ ႏုန္းေတြက ေရေလွာင္ကန္ၾကီးရဲ့ ေအာက္ေျခမွာ သြားျပီး စုပံုအနည္ထိုင္ၾကမွာပါ၊

ေရေလွာင္ကန္ၾကီးရဲ့ ၾကမ္းျပင္က ေရတံခါးၾကီးမ်ားရဲ့ ေအာက္ဖက္အေဝးၾကီးမွာမို႕ ေရတံခါးၾကီးမ်ားကို ဖြင့္လို႕ ေရေတြ ျမစ္ေအာက္ပိုင္းကို စီးဆင္းခြင့္ရရင္ေတာင္မွ ႏုံးေတြအတြက္ကေတာ့ ထြက္ေပါက္မရွိပါ၊

အဲဒီလိုနဲ႕ ေရေလွာင္ကန္ၾကမ္းျပင္မွာ တေျဖးေျဖးစုပံုအနယ္ထိုင္လာတဲ့ ႏုံးေျမေတြဟာ ႏွစ္ေတြၾကာတာနဲ႕အမွ် ျမင့္တက္ခိုင္မာလာျပီး ေရေလွာင္ကန္ရဲ့ ၾကမ္းျပင္ဟာ တစတစ ျမင့္တက္လာျပီး ကန္ထဲမွာ ေလွာင္ႏိုင္တဲ့ ေရပမာဏဟာလဲ နည္းသထက္ နည္းလာပါတယ္၊

ဒါေၾကာင့္မို႕လို႕ ေရေလွာင္ကန္ထဲမွာ ႏုံးေတြမ်ားလာတာနဲ႕ အမွ်၊ ေအာက္ၾကမ္းျပင္ျမင့္တက္လာတာနဲ႕အမွ်၊ ေလွာင္ႏိုင္တဲ့ ေရပမာဏနည္းလာတာနဲ႕အမွ်၊ လွ်ပ္စစ္စြမ္းအားထုတ္ႏိုင္စြမ္းဟာလဲ ေလ်ာ့နည္းလာပါလိမ့္မယ္၊

ဒါေၾကာင့္မို႕ ေရေလွာင္ကန္တခု၊ ေရကာတာတခုရဲ့ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားထုတ္ႏိုင္စြမ္းဟာ အမ်ားဆုံး ႏွစ္ ၂၀ နဲ႕ ၃၀ ၾကားမွာပဲ ရွိတတ္ပါတယ္၊
ႏွစ္ ၂၀ ေက်ာ္သြားျပီးရင္ျဖင့္ အဲဒီ ေရေလွာင္ကန္ၾကီးဟာ ႏုံးေျမေတြ ျပည့္ႏွက္ေနတဲ့ ကန္ၾကီးတခုပဲ ျဖစ္ေနပါလိမ့္မယ္၊
လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားထုတ္ဖို႕အသုံးမဝင္ေတာ့သလို ခရီးသြားလာေရး နဲ႕ အျခားကိစၥမ်ားအတြက္လဲ အသုံးဝင္မွာ မဟုတ္ေတာ့ပါ၊



ျမစ္ဆံုဆည္အပါအဝင္ တရုတ္အစိုးရကတည္ေဆာက္ေနတဲ့ ဆည္ၾကီးမ်ားအတြက္ တရုတ္အစိုးရက ႏွစ္ ၃၀ စာခ်ဳပ္နဲ႕ (BOT/Build, Operate and Transfer) လုပ္ကိုင္ခြင့္ရမွာျဖစ္လို႕ ႏွစ္ ၃၀ ျပည့္လို႕ တရုတ္အစိုးရက က်ေနာ္တို႕ကို ဒီဆည္ၾကီးမ်ား ျပန္လႊဲေျပာင္းေပးတဲ့အခ်ိန္မွာ က်ေနာ္တို႕ ရမွာက ႏုံးေျမေတြျပည့္ႏွက္ေနတဲ့ အမိႈက္ကန္ၾကီးေတြပါ၊ဦးေဇာ္မင္း ေျပာသလို အက်ိဳးရွိမယ္ဆိုတာ လုံးဝမျဖစ္ႏိုင္ပါ၊

(၄) အဂၤုလိမာလ ဇာတ္သိမ္းခန္း

က်ေနာ္တို႕ ျမန္မာႏိုင္ငံသားအားလုံးနီးပါး ျမတ္ဗုဒၶရဲ့ ေအာင္ျခင္း ၈ပါးထဲက အဂၤုလိမာလခြၽတ္ခန္းကို ၾကားဘူးၾကမွာပါ၊ ဘုရားလက္ထက္က အဂၤုလိမာလ သတို႕သားဆိုတာ ရွိခဲ့တယ္၊ တကၠသိုလ္မွာ ဒိသာပါေမာကၡဆရာၾကီးထံ ခ်ဥ္း ကပ္ျပီး ပညာသင္ေနတဲ့အခ်ိန္မွာ ဆရာၾကီးက သူ႕တျပည့္ကို သူ႕ဇနီးနဲ႕ မသကၤာျဖစ္ပါေတာ့တယ္၊

ဒါနဲ႕ ဆရာၾကီးက အဂၤုလိမာလကို ေခ်ာက္တြန္းတဲ့အေနနဲ႕ သူ႕ဆီမွာ ပညာေတြသင္ယူဖို႕ဆိုရင္ သူက ေငြေၾကးလက္မခံပဲ လူ႕လက္ညိႈး အေခ်ာင္း ၁၀၀၀ ကို သာပညာသင္ခအျဖစ္လက္ခံမွာ ျဖစ္ေၾကာင္းေျပာျပီး အဂၤုလိမာလကို လူ႕ လက္ညိႈးအေခ်ာင္း ၁၀၀၀ နဲ႕ သူ႕ကို ပူေဇာ္ႏိုင္မွ ျပန္လာခဲ့ ဆိုျပီး ေက်ာင္းေတာ္က ေမာင္းထုတ္ပါတယ္၊ ဆရာ႕စကားနားေထာင္တဲ့ အဂၤုလိမာလ ကလဲ ေက်ာင္းကထြက္ခြါလာျပီး လူေတြကို လိုက္သတ္၊ လက္ ညိႈး ေတြကိုျဖတ္၊ အဲဒီ လက္ ညိႈး ေတြကို ေပ်ာက္သြားမွာစိုးလို႕ ၾကိဳးနဲ႕ သီျပီး လည္ပင္းမွာ ခ်ိတ္ဆြဲျပီး အင္မတန္ေၾကာက္စရာေကာင္းတဲ့ လူဆိုးၾကီး ျဖစ္လာပါတယ္၊

အဲဒီလိုနဲ႕ ျမိဳ႕ျပင္က ေတာအုပ္ၾကီးတခုမွာ ခိုလႈံျပီး ေတာအုပ္ကို ျဖတ္သန္းသြားသမွ် လူေတြကို သတ္ျဖတ္ျပီး လက္ ညိႈး ေတြ စုေဆာင္းလာတာ တေထာင္ျပည့္ဖို႕ တေခ်ာင္းပဲလိုပါေတာ့တယ္၊ အဲဒီအခ်ိန္မွာ သားကို စိတ္ပူလြန္းလို႕လိုက္ရွာတဲ့ အဂၤုလိမာလ ရဲ့ မိခင္ၾကီးက အဂၤုလိမာလရွိတဲ့ ေတာအုပ္ကို ေရာက္လာပါတယ္၊

အဂၤုလိမာလ ကလဲ သူ႕အေမကို အေမမွန္း မွတ္မိေပမည့္ ေနာက္ဆုံးလိုတဲ့ လက္ ညိႈး တေခ်ာင္းကို ရဖို႕ သတ္မယ္ဆိုျပီး အေမ့ေနာက္ကို ဓားဝင့္ျပီး လိုက္ပါသတဲ့၊ ဒီလိုနဲ႕ မိခင္ၾကီးက ေၾကာက္လန္႕တၾကား ေရွ႕ကေျပး၊ ေသြးဆာေနတဲ့ လူသတ္သမား အဂၤုလိမာလ က ေနာက္ကလိုက္ ေနခ်ိန္မွာ ျမတ္စြာဘုရား က ကိုယ္ထင္ျပပါသတဲ့၊

အဲဒီေတာ့မွ အဂၤုလိမာလက အေမ့ေနာက္လိုက္တာကိုရပ္ျပီး ဘုရားကို သတ္ဖို႕လိုက္ေတာ့ ဘုရားက ေရွ႕ကေန ေျဖးေျဖးေလး ႂကြေနေပမည့္ သူဘယ္လိုမွ လိုက္လို႕မမီႏိုင္ပါတဲ့၊

အဂၤုလိမာလ က "ေဟ့၊ ရဟန္းၾကီး၊ မေျပးနဲ႕ ရပ္" လို႕ေျပာေတာ့ ဘုရားက "ခ်စ္သား အဂၤုလိမာလ၊ ငါကား မေျပး၊သင္သာ ေျပးသူျဖစ္သည္" လို႕ အစခ်ီျပီး တရားေဟာျပေတာ့မွ အဂၤုလိမာလ အကြၽတ္တရားရ၊ အမွားေတြျမင္ျပီး ေနာင္တရပါသတဲ့၊

အခုလဲ ဦးသိန္းစိန္ နဲ႕ စစ္အုပ္စုဟာ က်ေနာ္တို႕ေခတ္ရဲ့ အဂၤုလိမာလေတြ ျဖစ္ေနပါျပီး၊ သူတို႕ရဲ့ ဆရာၾကီး တရုတ္အစိုးရ ေက်နပ္ေစဖို႕အတြက္ တိုင္းျပည္မွာ ရွိသမွ် သစ္ေတာေတြ၊ သတၱဳေတြ၊ သဘာဝဓာတ္ေငြ႕ေတြ၊ ေက်ာက္စိမ္းေတြ၊ အဖိုးတန္ရတနာေတြ၊ အားလုံးကို ေပးအပ္ျပီးတဲ့ေနာက္ အခု တရုတ္အစိုးရ အလိုက် မိခင္ဧရာဝတီ ကို သတ္ဖို႕ၾကိဳးစားေနပါျပီ၊

ဒီေခတ္မွာေတာ့ အမိဧရာဝတီ အသတ္မခံရေအာင္ ဘုရားႂကြျပီး တရားျပဖို႕ကေတာ့ မျဖစ္ႏိုင္ပါ၊
က်ေနာ္တို႕ ျမန္မာျပည္သူမ်ားကပဲ စည္းလုံးညီညြတ္တဲ့ လႈပ္ရွားမႈနဲ႕ အင္အားျပျပီး အဂၤုလိမာလဦးသိန္းစိန္ အစိုးရက အမိဧရာဝတီ ကို မသတ္ႏိုင္ေအာင္ တားဆီးၾကရမွာပါ၊

ဧရာဝတီ ေတာ္လွန္ေရး စပါျပီ၊

ေလးစားစြာ၊

ေလးစားစြာျဖင့္
ေအာင္ဒင္